Қазақстанда киберқылмыс тақырыбы қайтадан мемлекеттік күн тәртібінің орталығына шықты. Үкіметтің кеңейтілген отырысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметке бейінді ведомстволармен бірлесіп киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету және азаматтардың дербес деректерін қорғау тәсілдерін кешенді түрде қайта қарауды тапсырды.
Мемлекет басшысы өз сөзінде цифрлық трансформация жағдайында дәл азаматтар ең осал буынға айналатынын жеке атап өтті. Оның айтуынша, дербес деректердің жаппай жылыстауы, интернет-алаяқтық және қылмыстық схемаларда жасанды интеллектті пайдалану әлемде де, ел ішінде де жаңа шындыққа айналды.
Мәлімдеме цифрлық тәуекелдердің өсуі сақталып отырған жағдайда жасалды. Көпшілік күн тәртібінде телефон және онлайн-алаяқтық, фишинг, жалған сервистер, алаяқтық инвестициялық ұсыныстар және әлеуметтік инженерия арқылы несие рәсімдеу схемалары жиі талқылануда. Бұл сценарийлерде қаскөйлер әдетте психологиялық қысымды, нөмірлерді алмастыруды, мемлекеттік органдар немесе банктер атынан хабарламаларды, сондай-ақ SMS-кодтар мен пайдаланушылардың құрылғыларына қолжетімділік алу әрекеттерін пайдаланады.
Президент киберқылмысқа қарсы іс-қимыл шаралары қазірдің өзінде қабылданып жатқанын атап өтіп, Ұлттық антифрод-орталықтың жұмысын еске салды. Оның айтуынша, осы құрылымның қызметі арқасында 90 мың азаматқа қатысты алаяқтық операциялардың алдын алу мүмкін болды. Бұл ретте қауіптердің сипатының өзі күрделене түсуде: қылмыстық схемалар жаңа цифрлық сервистерге тез бейімделеді, ал алаяқтар шабуылдардың сенімділігін арттыру үшін автоматтандыру мен ЖИ құралдарын белсендірек пайдаланады.
Сөзде дербес деректерді қорғауға ерекше назар аударылды. Президент азаматтардың цифрлық деректерін қорғау мәселесі үзік-үзік емес, жүйелі түрде қарастырылуы тиіс екенін атап өтті. Іс жүзінде әңгіме нүктелік әрекет ету шараларынан профилактика, ведомствоаралық үйлестіру, технологиялық шешімдер және бұзушылықтар үшін жауапкершілік бір мезгілде күшейтілетін неғұрлым кең модельге көшу туралы болып отыр.
Қатар елде мәселенің ауқымын растайтын деректер мен түсіндірмелер жариялануын жалғастыруда. Бейінді брифингте айтылған ақпарат бойынша Антифрод-орталық іске қосылғаннан бері 111 мыңнан астам инцидентті тіркеді, оның 90 мыңнан астамы алаяқтық ретінде жіктелді. Ең көп таралған схемалардың қатарында жалған интернет-дүкендер, желідегі алдаудың әртүрлі түрлері, жалған инвестициялық жобалар, әлеуметтік желілердегі алаяқтық және несиелік алаяқтық аталады.
Құқық қорғау және қаржы жүйесі үшін бұл киберқылмыспен күрес әлдеқашан «жекелеген қылмыстық істер» шегінен шығып, цифрлық экономиканың тұрақтылығы мәселесіне айналғанын білдіреді. Қызметтер, төлемдер мен коммуникациялар онлайнға неғұрлым көп көшкен сайын, деректерді қорғаудағы, антифродтағы және азаматтарды хабардар етудегі қателердің құны соғұрлым жоғары болады.
Осы аясында киберқауіпсіздік тәсілдерін қайта қарау қажеттігі туралы мәлімдемелер цифрлық қауіптердің жаңа толқынына мемлекеттің жауабын күшейту әрекеті сияқты көрінеді. Әрі қарайғы қадамдар күштік органдар, қаржы құрылымдары және цифрлық ведомстволар арасындағы үйлестірумен, сондай-ақ дербес деректерді қорғауды және онлайн-алаяқтықтың алдын алуды күшейтумен байланысты болады деп күтілуде.