Qirg‘izistonda 2026-yilda Sun’iy intellekt milliy markazi qurilishini boshlash rejalashtirilmoqda. 24.kg ma’lumotlariga ko‘ra, bu haqda raqamli rivojlanish va innovatsion texnologiyalar vazirining birinchi o‘rinbosari Nursulton Kubanov «Birinchi radio»ga bergan intervyusida ma’lum qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, markazni ishga tushirish raqamli kun tartibining asosiy elementlaridan biri sifatida ko‘rib chiqilmoqda: loyiha qirg‘izistonlik IT-mutaxassislarning xorijdan qaytishi uchun sharoit yaratishga yordam berishi, xalqaro texnologik kompaniyalarning mamlakat bozoriga qiziqishini oshirishi va yangi kadrlar tayyorlash maydoniga aylanishi kutilmoqda. Bu tezislar 24.kg nashrida vazirlik vakilining bayonotiga tayangan holda keltirilgan.
Kubanov alohida e’tibor qaratgan muhim jihat: «milliy markaz» deganda shunchaki alohida bino emas, balki to‘laqonli ekotizim — IT-soha, tadqiqot va ishlanmalarni birlashtirib, sun’iy intellekt sohasidagi yirik loyihalar uchun baza bo‘lishi kerak bo‘lgan laboratoriya va texnologik xabni tushunish taklif etiladi.
O‘sha nashrda loyiha investitsiya kelishuvi asosida amalga oshirilishi va ishlarni shu yilning o‘zida boshlash rejalashtirilgani aytiladi. Bir vaqtning o‘zida Qirg‘izistonda raqamli soha uchun - davlat sektori uchun ham, xususiy biznes uchun ham mutaxassislar tayyorlashning bir qismi sifatida ko‘rilayotgan birinchi xalqaro IT-kollej tashkil etilishi haqida ham xabar berildi.
Ushbu yangilik Qirg‘iziston Raqamli rivojlanish vazirligining 2026-yilda AI-kun tartibini kuchaytirish bo‘yicha kengroq yo‘nalishi fonida paydo bo‘ldi. 24.kg ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil yakunlari bo‘yicha hay’at yig‘ilishida idora joriy yilda vazirlik davlat sektorida sun’iy intellekt texnologiyalarini masshtablash, ma’lumotlarga asoslangan boshqaruvni rivojlantirish, raqamli platformalar arxitekturasini modernizatsiya qilish, xizmatlarni reinjiniring qilish va kiberxavfsizlikni kuchaytirishga e’tibor qaratishini ma’lum qilgan.
O‘sha xabarda 2025-yil uchun raqamli infratuzilma va servislar ko‘rsatkichlari ham keltirilgan. Xususan, «Tunduk» idoralararo elektron o‘zaro hamkorlik tizimi orqali 191 ta xizmat va servis ko‘rsatiladi, ulardan 141 tasi to‘liq avtomatlashtirilgan, yil davomidagi tranzaksiyalar soni esa 2,4 mlrdga yetgan. Shuningdek, ilovadagi yangi raqamli servislar, elektron hujjatlar, kredit olishga o‘z-o‘zini taqiqlash mexanizmi hamda 300 nafar mutaxassis ishtirokidagi milliy kibero‘quvlar tilga olinadi.
Alohida tarzda Qirg‘iziston Raqamli rivojlanish vazirligi o‘z saytida raqamli ekotizimning jamlangan ko‘rsatkichlarini e’lon qiladi: ular orasida - berilgan 1,6 mln bulutli raqamli imzo, Tunduk mobil ilovasining 2 mln yuklab olinishi va yagona identifikatsiya tizimining 1,5 mln foydalanuvchisi. Bu ma’lumotlar AI-markaz loyihasini bevosita tavsiflamaydi, ammo SI haqidagi muhokama allaqachon ishlayotgan raqamli infratuzilma va keng ko‘lamli davlat raqamli servislari fonida kechayotganini ko‘rsatadi.
Shunday qilib, Qirg‘izistondagi SI milliy markazi haqidagi voqea alohida «vitrina» tashabbusi emas, balki bir vaqtning o‘zida bir nechta elementni — infratuzilma, kadrlar, tadqiqotlar va davlat boshqaruviga texnologiyalarni joriy etishni yagona tizimga jamlashga bo‘lgan kengroq urinishning bir qismi sifatida ko‘rinadi. Loyihaning yakuniy parametrlari, muddatlari va amalga oshirish formati qurilish ishlari boshlanib, investitsiya kelishuvi shartlari oshkor etilishi bilan aniqlashtirilishi mumkin.