Qozog‘istonda kiberjinoyatchilik mavzusi yana davlat kun tartibining markaziga chiqdi. Hukumatning kengaytirilgan yig‘ilishida Prezident Qosim-Jomart To‘qayev hukumatga tegishli idoralar bilan birgalikda kiberxavfsizlikni ta’minlash va fuqarolarning shaxsga doir ma’lumotlarini himoya qilishga yondashuvlarni kompleks tarzda qayta ko‘rib chiqishni topshirdi.
Davlat rahbari o‘z nutqida raqamli transformatsiya sharoitida aynan fuqarolar eng zaif bo‘g‘inga aylanishini alohida ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, shaxsga doir ma’lumotlarning ommaviy sizib chiqishi, internet-firibgarlik va jinoiy sxemalarda sun’iy intellektdan foydalanish dunyoda ham, mamlakat ichida ham yangi voqelikka aylandi.
Bayonot raqamli xatarlarning o‘sishi davom etayotgan bir paytda yangradi. Jamoatchilik kun tartibida telefon va onlayn-firibgarlik, fishing, soxta servislar, firibgarlik investitsiya takliflari va ijtimoiy muhandislik orqali kredit rasmiylashtirish sxemalari tobora ko‘proq muhokama qilinmoqda. Bu ssenariylarda g‘arazli shaxslar odatda psixologik bosim, raqamlarni almashtirish, davlat organlari yoki banklar nomidan xabarlar, shuningdek, SMS-kodlar va foydalanuvchilar qurilmalariga kirish huquqini olishga urinishlardan foydalanadi.
Prezident kiberjinoyatchilikka qarshi kurash choralari allaqachon ko‘rilayotganini qayd etib, Milliy antifrod-markaz ishini eslatdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ushbu tuzilma faoliyati tufayli 90 ming fuqaroga nisbatan firibgarlik operatsiyalarining oldi olingan. Shu bilan birga, tahdidlarning tabiati murakkablashmoqda: jinoiy sxemalar yangi raqamli servislarga tez moslashadi, firibgarlar esa hujumlarni ishonarliroq qilish uchun avtomatlashtirish va SI vositalaridan faolroq foydalanmoqda.
Nutqda shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilishga alohida e’tibor qaratildi. Prezident fuqarolarning raqamli ma’lumotlarini himoya qilish masalasi parchalangan holda emas, tizimli ravishda ko‘rib chiqilishi kerakligini ta’kidladi. Aslida gap nuqtaviy javob choralaridan profilaktika, idoralararo muvofiqlashtirish, texnologik yechimlar va qoidabuzarliklar uchun javobgarlik bir vaqtda kuchaytiriladigan kengroq modelga o‘tish haqida bormoqda.
Parallel ravishda mamlakatda muammo ko‘lamini tasdiqlovchi ma’lumotlar va tushuntirishlar e’lon qilinishda davom etmoqda. Tegishli brifingda e’lon qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, Antifrod-markaz ishga tushirilganidan buyon 111 mingdan ortiq hodisani qayd etgan, ulardan 90 mingdan ortig‘i firibgarlik sifatida tasniflangan. Eng keng tarqalgan sxemalar qatorida soxta internet-do‘konlar, tarmoqdagi aldovning turli shakllari, soxta investitsiya loyihalari, ijtimoiy tarmoqlardagi firibgarlik va kredit firibgarligi tilga olinadi.
Huquqni muhofaza qilish va moliya tizimi uchun bu kiberjinoyatchilikka qarshi kurash allaqachon «alohida jinoyat ishlari» doirasidan chiqib, raqamli iqtisodiyot barqarorligi masalasiga aylanganini anglatadi. Xizmatlar, to‘lovlar va kommunikatsiyalar qanchalik ko‘p onlaynga o‘tsa, ma’lumotlarni himoya qilish, antifrod va fuqarolarni xabardor qilishdagi xatolarning narxi shunchalik yuqori bo‘ladi.
Shu fonda kiberxavfsizlikka yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqish zarurligi haqidagi bayonotlar raqamli tahdidlarning yangi to‘lqiniga davlatning javobini kuchaytirishga urinish sifatida ko‘rinadi. Keyingi qadamlar kuch tuzilmalari, moliya tuzilmalari va raqamli idoralar o‘rtasidagi muvofiqlashtirish, shuningdek, shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish va onlayn-firibgarlikning oldini olishni kuchaytirish bilan bog‘liq bo‘lishi kutilmoqda.