Мамлекет башчысы жасалма интеллектти өнүктүрүү маселелери боюнча кеңешме өткөрдү

Касым-Жомарт Токаевдин төрагалыгы астында жасалма интеллектти өнүктүрүү маселелери боюнча кеңешме өттү.

Кеңешмеге Премьер-министр Олжас Бектенов, Президенттин Администрациясынын жетекчиси Айбек Дадебай, Өкмөттүн мүчөлөрү, борбордук мамлекеттик органдардын жетекчилери катышты.

Президент өз сөзүндө азыр дүйнөдө жасалма интеллекттин (ЖИ) шиддеттүү өнүгүшүнө байланыштуу олуттуу технологиялык өзгөрүүлөр болуп жатканын белгиледи.

Касым-Жомарт Токаевдин төрагалыгы астында жасалма интеллектти өнүктүрүү маселелери боюнча кеңешме өттү.

Кеңешмеге Премьер-министр Олжас Бектенов, Президенттин Администрациясынын жетекчиси Айбек Дадебай, Өкмөттүн мүчөлөрү, борбордук мамлекеттик органдардын жетекчилери катышты.

Президент өз сөзүндө азыр дүйнөдө жасалма интеллекттин (ЖИ) шиддеттүү өнүгүшүнө байланыштуу олуттуу технологиялык өзгөрүүлөр болуп жатканын белгиледи.

– Бул технология дүйнөнүн бардык өлкөлөрүнүн өнүгүшүнө түздөн-түз таасир этет, ансыз азыр глобалдык атаандаштыкка туруштук берүү мүмкүн эмес. Бир сөз менен айтканда, алдыңкы технологиялар улуттук көз карандысыздыктын кепилине, экономикалык өсүштүн кыймылдаткыч күчүнө айланды. Биз жасалма интеллект жаатында белгилүү бир ийгиликке жетиштик, бирок бошоңдоого болбойт. Бул стратегиялык багытта жигердүү иштөө зарыл. Бул ишти эң маанилүү артыкчылыктардын бири деп эсептейм. БУУнун Соода жана өнүгүү боюнча конференциясынын (ЮНКТАД) божомолу боюнча, 2033-жылга карата жасалма интеллект рыногунун көлөмү 4,8 трлн долларга жетиши мүмкүн. Ал эми анын дүйнөлүк технологиялык индустриядагы үлүшү 7ден 29 пайызга чейин көбөйөт. Бул – мурда болуп көрбөгөндөй өсүш. Жасалма интеллект өнүгүү үчүн кеңири мүмкүнчүлүктөрдү ачат, – деди Мамлекет башчысы.

Анын айтымында, бул тармакта глобалдык атаандаштык күчөп баратат.

– 2025-жылдын июлунда Президент Дональд Трамптын Администрациясы America’s AI Action Plan стратегиясын сунуштады, анда ЖИ АКШнын технологиялык, экономикалык жана коргонуу лидерлигинин эң маанилүү куралы катары таанылган. Биздин адистер бул жана башка ушул сыяктуу документтерди кылдат изилдеп, практикалык жыйынтык чыгарышы керек. Өз кезегинде Кытай Эл Республикасы ЖИ тармагындагы кызматташтык боюнча Глобалдык уюмду түзүүнү демилгеледи. Максаты – ЖИни башкарууга көп тараптуу мамилени илгерилетүү, санариптик ажырымды кыскартуу, этиканы өнүктүрүү жана ЖИни туруктуу колдонуу. Кытайдын мындай уюмду түзүү боюнча сунушун колдоп, даярдык иш-чараларына катышуу керек деп эсептейм. Бул өлкөбүздүн кызыкчылыгына туура келет. Казакстандын негизги максаты – Евразиядагы санариптик хабга айлануу. Ал үчүн конкреттүү аракеттерге өтүү зарыл. Ар бир маселеге системалуу мамиле жасап, салмактуу чечимдерди кабыл алып, алардын аткарылышын катуу көзөмөлдөө маанилүү. Буга чейин мен бирдиктүү улуттук санариптик экосистеманы түзүүнү тездетүү жөнүндө айткам. Керектүү инфраструктураны даярдоону, мыйзамдык базаны жана маалыматтарды чогултуу системасын иштеп чыгууну, ошондой эле жасалма интеллектти киргизүү боюнча ишти баштоону тапшыргам. Бирок бул тапшырмалардын аткарылышы канааттандырарлык эмес, – деди Касым-Жомарт Токаев.

Мамлекет башчысы жасалма интеллект бардык тармактарды өнүктүрүүнүн кыймылдаткыч күчүнө айланышы керек деп эсептейт. Анын пикиринде, ЖИ – өлкөбүздүн инновациялык өнүгүүсүнүн жана санариптик көз карандысыздыгынын негизи.

– Жакынкы беш жылда Казакстан санариптик мамлекетке айланышы керек. Бул – так жана өзгөрбөс максат. Биз жасалма интеллекттин потенциалын толук пайдаланган өлкөгө айланышыбыз керек. Бул бийик максатка жетүү үчүн стратегиялык багытты так аныктоо зарыл. Глобалдык технологиялык атаандаштык жана ЖИнин динамикалуу өнүгүүсү шартында аракеттерибиздин бүтүндүгүн жана уланмалуулугун камсыз кылган комплекстүү программа керек. Өкмөт Стратегиялык пландоо жана реформалар агенттиги менен биргеликте жасалма интеллектти өнүктүрүү жана өлкөнү санариптик трансформациялоо боюнча системалуу документ иштеп чыгышы керек. Бул ишке эл аралык компанияларды жана абройлуу эксперттерди тартуу зарыл. Документ толугу менен прагматикалык, так болуп, андан аркы ишибиздин жол көрсөткүчү болушу керек. Документте жасалма интеллектти өнүктүрүүнүн жана колдонуунун бардык аспектилери боюнча конкреттүү чаралардын комплекси камтылышы керек. Ал бул технологияны экономикага жана мамлекеттик секторго киргизүү жагынан так жана түшүнүктүү болушу керек. Анын милдети – өлкөнүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга жана жаңы индустрияларды түзүүгө көмөктөшүү. Ошондой эле эмгек рыногунун трансформациясын башкарууга – масштабдуу окутуу программалары жана кадрларга болгон муктаждыкты болжолдоо аркылуу көңүл буруу маанилүү, – деп баса белгиледи Президент.

Касым-Жомарт Токаев мамлекеттин санариптик саясатынын негизи болушу керек болгон тогуз артыкчылыктуу багытты белгиледи.

– Биринчи. Жасалма интеллектти экономиканын реалдуу секторуна киргизүүгө киришүү керек. Милдет оңой эмес, бирок өтө зарыл, анткени ал экономиканы толук модернизациялоого, эмгек өндүрүмдүүлүгүнүн өсүшүнө көмөктөшөт. Бул үчүн ири ишканаларыбыз менен өз ара аракеттенүүнү жолго коюу керек. Өкмөт «Самрук-Казына» менен биргеликте жыл аягына чейин ЖИни өндүрүш процесстерине киргизүүнүн экономикалык натыйжасын көрсөткөн конкреттүү мисалдарын сунушташы керек, – деди Мамлекет башчысы.