Кыргызстанда 2026-жылы Жасалма интеллекттин улуттук борборунун курулушун баштоо пландалууда. 24.kg маалыматы боюнча, бул тууралуу санариптик өнүктүрүү жана инновациялык технологиялар министринин биринчи орун басары Нурсултан Кубанов «Биринчи радиого» берген маегинде билдирди.
Анын айтымында, борборду ишке киргизүү санариптик күн тартибинин негизги элементтеринин бири катары каралат: долбоор кыргызстандык IT-адистердин чет өлкөдөн кайтып келиши үчүн шарт түзүүгө жардам берет, эл аралык технологиялык компаниялардын өлкөнүн рыногуна кызыгуусун арттырат жана жаңы кадрларды даярдоо аянтчасына айланат деп күтүлүүдө. Бул тезистер 24.kg жарыялоосунда министрликтин өкүлүнүн билдирүүсүнө шилтеме менен келтирилет.
Кубанов өзүнчө көңүл бурган маанилүү деталь: «улуттук борбор» деп жөн гана өзүнчө имаратты эмес, толук кандуу экосистеманы — IT-тармакты, изилдөөлөрдү жана иштеп чыгууларды бириктирип, жасалма интеллект тармагындагы масштабдуу долбоорлордун базасы болушу керек болгон лаборатория жана технологиялык хабды түшүнүү сунушталат.
Ошол эле жарыялоодо долбоор инвестициялык келишимдин негизинде ишке ашырылары жана иштерди быйыл эле баштоо пландалганы айтылат. Бир эле учурда Кыргызстанда санариптик тармак үчүн - мамлекеттик сектор үчүн да, жеке бизнес үчүн да адистерди даярдоонун бир бөлүгү катары каралган биринчи эл аралык IT-колледждин түзүлөрү билдирилди.
Бул жаңылык Кыргызстандын Санариптик өнүктүрүү министрлигинин 2026-жылы AI-күн тартибин күчөтүү боюнча кеңири багытынын фонунда пайда болду. 24.kg маалыматы боюнча, 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча коллегиянын отурумунда ведомство учурдагы жылы министрлик мамлекеттик сектордо жасалма интеллект технологияларын масштабдоого, маалыматтарга негизделген башкарууну өнүктүрүүгө, санариптик платформалардын архитектурасын модернизациялоого, кызматтарды реинжинирингдөөгө жана киберкоопсуздукту күчөтүүгө басым жасарын билдирген.
Ошол эле билдирүүдө 2025-жылдагы санариптик инфраструктуранын жана сервистердин көрсөткүчтөрү да келтирилет. Атап айтканда, «Түндүк» ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы аркылуу 191 кызмат жана сервис көрсөтүлөт, алардын 141и толугу менен автоматташтырылган, ал эми жыл ичиндеги транзакциялардын саны 2,4 млрдга жетти. Ошондой эле тиркемедеги жаңы санариптик сервистер, электрондук документтер, насыя алууга өзүнө-өзү тыюу салуу механизми, ошондой эле 300 адистин катышуусу менен улуттук кибер окуулар өткөрүлгөнү эскерилет.
Өзүнчө Кыргызстандын Санариптик өнүктүрүү министрлиги өз сайтында санариптик экосистеманын жыйынтыктоочу көрсөткүчтөрүн жарыялайт: алардын арасында - берилген 1,6 млн булуттук санариптик кол тамга, Tunduk мобилдик тиркемесинин 2 млн жүктөлүшү жана бирдиктүү идентификация системасынын 1,5 млн колдонуучусу. Бул маалыматтар AI-борбордун долбоорун түздөн-түз сүрөттөбөйт, бирок ЖИ жөнүндө талкуу азыр эле иштеп жаткан санариптик инфраструктуранын жана масштабдуу мамлекеттик санариптик сервистердин фонунда жүрүп жатканын көрсөтөт.
Ошентип, Кыргызстандагы ЖИ улуттук борбору тууралуу окуя өзүнчө «витриналык» демилге эмес, бир эле учурда бир нече элементти бир системага — инфраструктураны, кадрларды, изилдөөлөрдү жана мамлекеттик башкарууга технологияларды киргизүүнү чогултуунун кеңири аракетинин бир бөлүгү катары көрүнөт. Долбоордун акыркы параметрлери, мөөнөттөрү жана ишке ашыруу формасы курулуш иштери башталып, инвестициялык келишимдин шарттары ачыкталган сайын такталышы мүмкүн.