Казахстанд кибер гэмт хэргийн сэдэв дахин төрийн бодлогын төвд гарч ирлээ. Засгийн газрын өргөтгөсөн хуралдаанаар Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев засгийн газарт холбогдох яамдтай хамтран кибер аюулгүй байдлыг хангах, иргэдийн хувийн мэдээллийг хамгаалах хандлагаа цогцоор нь эргэн харахыг үүрэг болгов.
Төрийн тэргүүн үгэндээ цахим шилжилтийн нөхцөлд яг иргэд хамгийн эмзэг холбоос болдгийг тусгайлан онцоллоо. Түүний хэлснээр хувийн мэдээлэл их хэмжээгээр алдагдах, интернет залилан, гэмт хэргийн схемд хиймэл оюун ухаан ашиглах нь дэлхийд ч, тус улсын дотор ч шинэ бодит байдал болжээ.
Мэдэгдэл цахим эрсдэл өссөөр байгаа нөхцөлд гарсан. Олон нийтийн хэлэлцүүлэгт утасны болон онлайн залилан, фишинг, хуурамч үйлчилгээ, залилангийн хөрөнгө оруулалтын санал, нийгмийн инженерчлэлээр зээл авах схемийг улам бүр хэлэлцэх болсон. Эдгээр хувилбарт халдагчид ихэвчлэн сэтгэл зүйн дарамт, дугаар хуурамчаар солих, төрийн байгууллага эсвэл банкны нэрийн өмнөөс мессеж илгээх, мөн SMS код болон хэрэглэгчийн төхөөрөмжид хандах эрх авах оролдлогыг ашигладаг.
Ерөнхийлөгч кибер гэмт хэрэгтэй тэмцэх арга хэмжээг аль хэдийн авч байгааг тэмдэглээд Үндэсний залилангийн эсрэг төвийн ажлыг сануулав. Түүний хэлснээр энэ бүтцийн үйл ажиллагааны ачаар 90 мянган иргэний эсрэг залилангийн гүйлгээг урьдчилан сэргийлж чадсан. Гэвч аюул заналхийллийн шинж чанар өөрөө улам төвөгтэй болж байна: гэмт хэргийн схем шинэ цахим үйлчилгээнд хурдан дасан зохицож, залилагчид халдлагаа илүү итгэл үнэмшилтэй болгохын тулд автоматжуулалт, ХОУ-ны хэрэгслийг идэвхтэй ашиглаж байна.
Илтгэлд хувийн мэдээллийг хамгаалахад онцгой анхаарал хандуулсан. Ерөнхийлөгч иргэдийн цахим мэдээллийг хамгаалах асуудлыг хэсэгчлэн бус, системтэйгээр авч үзэх ёстойг онцлов. Үнэндээ энэ нь цэгийн хариу арга хэмжээнээс урьдчилан сэргийлэлт, байгууллага хоорондын зохицуулалт, технологийн шийдэл, зөрчлийн хариуцлагыг зэрэг бэхжүүлэх илүү өргөн загвар руу шилжих тухай юм.
Үүний зэрэгцээ тус улсад асуудлын цар хүрээг баталсан мэдээлэл, тайлбар нийтлэгдсээр байна. Холбогдох брифинг дээр дурдсан мэдээллээр Залилангийн эсрэг төв ажиллаж эхэлснээс хойш 111 мянга гаруй зөрчлийг бүртгэсний 90 мянга гаруйг залилан гэж ангилсан. Хамгийн түгээмэл схемүүдэд хуурамч онлайн дэлгүүр, сүлжээн дэх төрөл бүрийн хууран мэхлэлт, хуурамч хөрөнгө оруулалтын төсөл, нийгмийн сүлжээн дэх залилан, зээлийн залилан багтаж байна.
Хууль сахиулах болон санхүүгийн системийн хувьд энэ нь кибер гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажил аль эрт «тусдаа эрүүгийн хэрэг»-ийн хүрээнээс гарч, цахим эдийн засгийн тогтвортой байдлын асуудал болсон гэсэн үг. Үйлчилгээ, төлбөр, харилцаа холбоо онлайн руу хэдий чинээ их шилжинэ, өгөгдөл хамгаалах, залилангийн эсрэг хамгаалалт, иргэдийг мэдээллээр хангахад гаргах алдааны үнэ төдий чинээ өндөр болно.
Ийм нөхцөлд кибер аюулгүй байдлын хандлагыг эргэн харах шаардлагатай тухай мэдэгдэл нь цахим аюул заналхийллийн шинэ давалгаанд төрийн хариу үйлдлийг бэхжүүлэх оролдлого мэт харагдаж байна. Цаашдын алхмууд нь хүчний байгууллага, санхүүгийн бүтэц, цахим хөгжлийн байгууллагуудын хоорондын зохицуулалт, мөн хувийн мэдээллийн хамгаалалт, онлайн залилангаас урьдчилан сэргийлэх ажлыг бэхжүүлэхтэй холбоотой байна гэж үзэж байна.